Louis Βunuel // Ένα κείμενο με αφορμή την προβολή της ταινίας "Το ημερολόγιο μιας καμαριέρας"

 

Η ταινία προβάλλεται απόψε Δευτέρα στον κινηματογράφο "Αλέξανδρος", από την ταινιοθήκη της ΕΡΤ 3.
 

 

Oι δεκαετίες του 1910 και 1920 αποτέλεσαν την περίοδο των "ιστορικών αβαγκάρντ", το ζενίθ του πειραματισμού στις τέχνες: ο ιμπρεσιονισμός στη Γαλλία, ο κονστρουκτιβισμός στη Σοβιετική Ένωση, ο εξπρεσιονισμός στη Γερμανία, ο φουτουρισμός στην Ιταλία, η μεξικάνικη σχολή της τοιχογραφίας στο Μεξικό, ο μοντερνισμός της Βραζιλίας και ο σουρεαλισμός στην Ισπανία και τη Γαλλία.

 

 Όσον αφορά το κίνημα του σουρεαλισμού, οι εκπρόσωποι του πίστευαν πως ο κινηματογράφος είχε την υπερβατική δυνατότητα να απελευθερώνει αυτό που ήταν συμβατικά καταπιεσμένο, να αναμιγνύει το γήινο με το ονειρικό, το καθημερινό με το φανταστικό. Χρησιμοποιούσαν συγκεκριμένες κινηματογραφικές τεχνικές όπως η διπλοτυπία, το dissolve, και η αργή κίνηση, κάτι που ταιριάζει απόλυτα στην αναπαράσταση των ονείρων. Ο υπερρεαλιστικός κινηματογράφος, όντας ριζοσπαστικό κίνημα, παρήγαγε ταινίες που σαστίζουν και σοκάρουν ακόμη και σήμερα τους θεατές. Με αυτό και μόνο το χαρακτηριστικό μας έρχεται στο νου το "Un Chien Andalou" (1929), μία ταινία μόλις 17 λεπτών, η οποία ήταν το πρώτο φιλμικό κείμενο με την υπογραφή του Louis Βunuel. Ο ίδιος αποκαλούσε τον "Ανδαλουσιανό σκύλο" -το σενάριο του οποίου συνυπέγραψε με τον Salvador Dali, ως "μια παθιασμένη έκκληση για φόνο". Επόμενη ταινία του Ισπανού κινηματογραφιστή ήταν η "Χρυσή Εποχή" το 1930. H "Χρυσή Εποχή" αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα του σουρεαλιστικού κινηματογραφικού ύφους- σε μια από τις σκηνές της μια γυναίκα αρχίζει να πιπιλάει μανιωδώς τα δάχτυλα των ποδιών ενός αγάλματος.

 

Ο Βunuel υπήρξε ένας από τους σκηνοθέτες που ήξεραν να αναμιγνύουν με λεπτότητα τον ονειρισμό και τον ρεαλισμό, ακόμη και σε ταινίες που δεν συνδέονται με το θαυμαστό στην κυριολεκτική του έννοια. Είχε υιοθετήσει αντίθετες θέσεις από τον αφηγηματικό κινηματογράφο του Hollywood αλλά και από τους ιμπρεσιονιστές σκηνοθέτες της αβανγκάρντ όπως ο L' Herber και ο Epstein. Εξέφρασε μάλιστα την απογοήτευσή του για τα δύο αυτά πρότυπα διότι όπως υποστήριζε, δεν εκμεταλλευόταν τις ανατρεπτικές δυνατότητες του μέσου και προέβαλλαν τα αστικά ερωτικά δράματα κάτι που στο μυαλό του επικρατούσε σαν "συναισθηματική μόλυνση". Παράλληλα υποστήριζε πως ο συμβατικός κινηματογράφος, είχε σπαταλήσει άσκοπα τη δυνατότητα του να δημιουργήσει μια επαναστατική, νευρώδη τέχνη που θα έδινε μορφή στην αυτόματη γραφή του κόσμου αφού είχε επιλέξει την αφηγηματική λογική και το αστικό ντεκόρ.

 

Yπήρξε καταγοητευμένος με τον υπερρεαλισμό και κατέληξε να μείνει στην κινηματoγραφική ιστορία ως ο διασημότερος κινηματογραφιστής του. Συνέχισε να δουλεύει το μοναδικό υπερρεαλιστικό του ύφος από το 1930 και για τα επόμενα 50 χρόνια, παρά το γεγονός ότι ο γαλλικός υπερρεαλισμός δεν ήταν πια βιώσιμος. Άλλα είδη με τα οποία είχε ασχοληθεί ο Ισπανός κινηματογραφιστής, ήταν το μελόδραμα ("Σουζάνα η διερφθαμένη", 1950), η ταινία δημιουργού ( "Τριστάνα", 1970). 

 

Ένα από τα θέματα που πρωταγωνιστούσaν στα έργα του ήταν και ο ερωτισμός. Σαν πιστός οπαδός του σουρεαλισμού όπως ήταν ήξερε καλά να κρύβεται από την τότε λογοκρισία, μέσω των παραλλαγών του παθιασμένου έρωτα που παρουσίαζε στις ταινίες του. H "Ωραία της Ημέρας" (1967), "Το σκοτεινό αντικείμενο του πόθου" (1977), "Το ημερολόγιο μιας καμαριέρας", αλλά και η "Χρυσή Εποχή" είναι αντίστοιχα παραδείγματα.

 

Η διαμονή του στη Γαλλία σηματοδότησε μία από τις σημαντικότερες στιγμές της καριέρας του. Τότε ήταν που δημιούργησε  μερικά από τα αριστουργήματα του όπως το "Η κρυφή γοητεία της μπουρζουαζίας" που κέρδισε το Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ Βενετίας, η "Ωραία της Ημέρας" η οποία τιμήθηκε εκτός των άλλων και με όσκαρ Ξενόγλωσσης, αλλά και το "Ημερολόγιο μιας καμαριέρας". Λιγότερο γνωστές, αλλά εξίσου σημαντικές ταινίες που γυρίστηκαν εκείνη την περίοδο, είναι ο "Γαλαξίας" και το "Φάντασμα της ελευθερίας".

 

"Το ημερολόγιο μιας καμαριέρας" (1964) που θα προβληθεί από την ταινιοθήκη της ΕΡΤ 3, ήταν η πρώτη γαλλική ταινία του. Το σενάριο αποτελεί διασκευή του ομώνυμου μυθιστορήματος του Μιρμπό, με αρκετές παραλλαγές. Η σημαντικότερη μετατροπή ήταν πως μετέφερε τη δράση, από τα τέλη του 19ου αιώνα στα 1930, στην εποχή της ανόδου των ακροδεξιών δυνάμεων στη Γαλλία. Πολιτικός στόχος του ήταν το ξεκαθάρισμα των λογαριασμών του με τους σοβινιστές και αντιδραστικούς δεξιούς. Ο σκηνοθέτης ασχολείται με την απατηλή αρμονία της αστικής τάξης διαμέσου της προβληματικής αστικής οικογένειας. Σκιαγραφεί λεπτομερώς, από κοινωνική και πολιτική άποψη, τα πρόσωπα, ασχολούμενος επίσης με την ερωτική ζωή τους. Αξίζει να αναφερθεί πως ο τρόπος με τον οποίο κλείνει η ταινία, επανεισάγει καθοριστικά στη μυθοπλασία τον πολιτικό παράγοντα, και κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την επερχόμενη ισχυροποίηση των ακροδεξιών και φιλοφασιστικών δυνάμεων στη Γαλλία και την Ευρώπη.

 

Παρασκευή Γιουβανάκη

http://film-c.blogspot.gr/

 

 

 

αναδημοσίευση από http://www.thessalonikiartsandculture.gr/

Read more »

Τα παιδιά του Εμφυλίου – Fils de Grece //του Αντώνη Κάσιτα//

Με τη φράση «fils de Grece» (παιδιά της Ελλάδας) ξεκίνησε την ομιλία του ο Γάλλος κομμουνιστής ποιητής Πωλ Ελυάρ, όταν επισκέφθηκε το Γράμμο ση διάρκεια του Εμφυλίου πολέμου το 1948, απευθυνόμενος και στις δύο αλληλοσπαρασσόμενες μεριές. Η ομιλία του αυτή αναμεταδιδόταν με διακόσιους τηλεβόες (χωνιά) σε όλο το Γράμμο. Αυτό τον τίτλο διάλεξε και ο σπουδαίος σκηνοθέτης – ντοκιμαντερίστας, Διονύσης Γρηγοράτος, για την τελευταία του ταινία με αναφορά στα παιδιά του Εμφυλίου που προσπαθούσαν να διασώσουν και οι αντάρτες του Δημοκρατικού Στρατού και οι στρατιώτες του εθνικού στρατού. Η διαφορά ήταν όμως ότι οι μεν αντάρτες αποφάσιζαν σε γενικές συνελεύσεις, τις περισσότερες φορές με τη γνώμη των γονιών τους, ποια παιδιά θα έστελναν στις λαϊκές δημοκρατίες, οι στρατιώτες τα μάζευαν και τα έστελναν στις παιδουπόλεις της Αθήνας μετά από διαταγή της τότε βασίλισσας Φρειδερίκης. Ασφαλώς και δεν υπήρξε πιο μισητό πρόσωπο από αυτό της Φρίκης όπως της είχε κολλήσει το παρατσούκλι ο λαός, στη σύγχρονη πολιτική ιστορία. 28.000 περίπου ήταν τα παιδιά που είχαν μαζευτεί από το Δημοκρατικό Στρατό και άλλες 60.000 από τον εθνικό στρατό. Πάνω από 5.000 ήταν τα παιδιά που στάλθηκαν από τη Φρειδερίκη στην Αμερική για υιοθεσία, με την μοίρα τους έκτοτε να αγνοείται.

Ο Γρηγοράτος κάνοντας την έρευνά του προσπαθεί, και σωστά, να κρατήσει την πολιτική των ίσων αποστάσεων, όμως αυτό είναι εξ αντικειμένου αδύνατον και χαρακτηριστικά είναι τα πλάνα της αρπαγής παιδιών από τους στρατιώτες.

Οι πρώτες βόμβες ναπάλμ που ρίχτηκαν από την αμερικανική αεροπορία, ήταν στον Γράμμο και στο Βίτσι. Ολόκληρα χωριά κάηκαν και αποδεκατίστηκαν από τις βόμβες αυτές. Και η ταινία τα περιγράφει με τα πραγματικά επίκαιρα της εποχής που έχει συλλέξει στην έρευνά του ο σκηνοθέτης.

Ένα δραματοποιημένο ντοκιμαντέρ, γεμάτο από αρχειακό υλικό, όπου η Έρμη (Τζένη Σταυροπούλου), πολιτική πρόσφυγας τρίτης γενιάς, επηρεασμένη λόγω DNA από το αγωνιστικό παρελθόν του τόπου αλλά και από τον εργασιακό της χώρο, σύγχρονες κινηματογραφικές λήψεις και κόμικς, περνάει στην πράξη έπειτα από ένα αναπάντεχο συμβάν: Την απόπειρα της γιαγιάς της να ξαναπαίξει ως παιδί, σκαρφαλώνοντας σε μία κούνια παιδικής χαράς. Η Έρμη, ανασυνθέτει με τη βοήθεια δύο bloggers και ενός εξεγερμένου αλλά και απόλυτα συνειδητοποιημένου νεαρού ονόματι Συμβατός (Πέτρος Γιασεμής), την ιστορία της γιαγιάς της και τριών άλλων παιδιών που είχαν πρωταγωνιστήσει σε ένα γεγονός του Εμφυλίου πολέμου, που ακόμη ως τις μέρες μας είναι ένα αποσιωπημένο και απωθημένο γεγονός.

 

Πηγή : http://prin.gr/

Read more »

Ο Λευκός Θεός, -γράφει η Κατερίνα Μαργαρίτη-

Ένα ξεκάθαρο σχόλιο με πολλούς συμβολισμούς για τον σύγχρονο καπιταλισμό. Μια καθαρή ματιά στην υποκρισία της αστικής ζωής που διέπει όλες τις σχέσεις, στην εργασιακή μας καθημερινότητα, στον κοινωνικό μας περίγυρο, στην τέχνη, την θρησκεία, την δημοκρατία. Μια κριτική σε όλες τις κύριες αξίες του δυτικού πολιτισμού που καταρρέουν σήμερα, μέσα στην μεγαλύτερη οικονομική κρίση των τελευταίων δεκαετιών. Με αυτήν την ταινία, ο Ούγγρος σκηνοθέτης Κορνέλ Μουντρουκτσό θέτει στο στόχαστρο τις ταξικές διαφορές, τον φασισμό και την εξουσία, προτάσσοντας ως μοναδική λύση την εξέγερση που θα προκύψει από την εκμετάλλευση και την καταπίεση. Και κερδίζει δίκαια το βραβείο «ενός κάποιου βλέμματος» στις Κάννες. Ο σκηνοθέτης αφιερώνει το έργο του στον ποιητή του ουγγρικού κινηματογράφου Μίκλος Γιαντσό.

Read more »

Γουόνγκ Καρ Βάι ... «Ερωτική Επιθυμία»

Κρυφά πάθη και ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα......στο Χονγκ Κονγκ

 

Φευγαλέες συναντήσεις, κρυφές ματιές...απαγορευμένες σκέψεις...με κοινή αναπόφευκτη μοίρα...όλα αυτά υπό τον ήχο μιας μελαγχολικής μελωδίας...και τη συνοδεία μιας βασανιστικά νοσταλγικής βροχής...καταλήγουν στην τρύπα ενός δέντρου στο Άνκορ Βατ που όπως μια παλιά δοξασία το ''επέβαλλε'', ό,τι μυστικό ειπωθεί εκεί, μένει για πάντα..

Δύο ζευγάρια...δύο απατημένοι σύζυγοι...έρχονται κοντά μα δεν θέλουν να είναι το ίδιο...''ωστόσο τα συναισθήματα είναι ύπουλα...τρυπώνουν εκεί που δεν τα περιμένεις''...και άνευ συγχρονισμού ένας έρωτας δεν μπορεί να γεννηθεί...''γιατί δεν έχει νόημα να βρεις κάποιον πιο πριν ή πιο μετά''...θα με ακολουθήσεις..; και μετά σιωπή ....καθρέφτες, πρόσωπα που δεν φαίνονται...ο μονότονος ήχος του ρολογιού.. συναισθηματικές αγωνίες και αδιάκριτα βλέμματα από τον ''ασφυκτικό'' κοινωνικό περίγυρο συνδυάζονται αριστουργηματικά από τον σκηνοθέτη μέσα από ποιητικά φτιαγμένες σκηνές και δίνουν ένα ασίγαστο πάθος που μέλλει να πεθάνει...αλλά όχι να ξεχαστεί...Στην δεύτερη ταινία της άτυπης τριλογίας του (Οι άγριες μέρες μας, Ερωτική επιθυμία, 2046) ο Καρ Βάι μας εισάγει με τον δικό του μοναδικό τρόπο στον κόσμο του ανεκπλήρωτου έρωτα...και μας υπόσχεται ένα ταξίδι που το τέλος του είναι μία αιώνια αρχή...με κάθε απάντηση σε ερωτικό κάλεσμα να μοιάζει σαν ένα μεγάλο εκκρεμές στις ευαίσθητες χορδές του χρόνου....

Πηγή : http://tiemposlejos.blogspot.gr

Read more »

Ki-duk Kim. 3 - Iron. Ολομόναχοι Μαζί. Μέρος Δεύτερο.

Είναι δύσκολο να ξεχωρίσει κανείς αν ο κόσμος που ζούμε είναι πραγματικότητα ή όνειρο.

Ο ΤεΪ Σουκ μοιράζει διαφημιστικά φυλλάδια, τα αφήνει κάτω από τις πόρτες των σπιτιών, μπορεί έτσι να καταλάβει αν οι ένοικοι λείπουν..στην περίπτωση που αυτό συμβαίνει τα παραβιάζει όχι με σκοπό την κλοπή..αλλά για να τους δώσει ζωή, άδεια εγκαταλελειμμένα σπίτια στην καρδιά του καλοκαιριού μετατρέπονται σε εστίες φωτιάς, εστίες που κραυγάζουν μοναξιά και απελπισία. 

Σε ένα από τα σπίτια που επισκέπτεται ο ήρωας της ταινίας, συνάντα την Σαν Χουά, μία γυναίκα που βιώνει την καθημερινή κακοποίηση από τον άντρα της, η συνάντησή της με τον Τεϊ Σουκ θα υπάρξει καθοριστική καθώς τον ακολουθεί πιστά στον παράξενο, μη κοινωνικά αποδεκτό τρόπο ζωής του..

Συλλαμβάνονται από την αστυνομία και καταλήγουν πάλι μόνοι, αυτός σε ένα κελί και εκείνη πίσω στον άντρα της..

Στη φυλακή ο Τεϊ Σουκ θα προσπαθήσει να κατορθώσει το ακατόρθωτο για να είναι κοντά της: το ανθρώπινο μάτι βλέπει μόνο στις 180 μοίρες, εκείνος θα μάθει να μη φαίνεται κρυμμένος στις υπόλοιπες..μόνο έτσι μπορούν να είναι μαζί όταν εκτίσει την ποινή του..

Τώρα ζει μέσα στο σπίτι της Σαν Χουά χωρίς ο άντρας της να μπορεί να το αντιληφθεί, καταργώντας την ύπαρξή του και ταυτόχρονα μηδενίζοντας πάνω σε μία ζυγαριά τις “συμβατικές” τους υποστάσεις είναι ολομόναχοι μαζί...

"Είναι δύσκολο να πει κανείς αν ο κόσμος που ζούμε είναι πραγματικότητα ή όνειρο": μέσα στις καθημερινές μοναχικές ατομικότητες που μοιρολατρικά αποδέχονται την αποξένωση από τον ίδιο τους τον εαυτό, αποστρέφοντας ταυτόχρονα το βλέμμα από ό,τι μπορεί να είναι συλλογικό, ο ήρωας του Κιμ κι Ντουκ επιζητά δια μέσω του φαινομενικά ακατόρθωτου να διαρρήξει τα όρια της πραγματικότητας που κλειδώνει την πόρτα και κλείνει τα μάτια σε οτιδήποτε ξένο, να αρνηθεί και να άρει την ασφυκτική κλειστότητά της, για να βρει την πραγματικότητα εκείνη-ουτοπία ή κάποιο μακρινό όνειρο για πολλούς- που μέσα της θα μπορέσει να ανταμώσει αυτό που περικλείει, που είναι ανοιχτό, στον εαυτό και στον άλλον... για τον πραγματικά ελεύθερο εαυτό, τον ελεύθερο άλλο, τον ελεύθερο άνθρωπο.

Άλλωστε.. "κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός και αυτό είναι κοινό σε όλους. Ιδού η καταγωγή της ασύγκριτης αξεδιάλυτης ένωσης που συνδέει όλους τους ανθρώπους".

Κάφκα 23-1-1917

Πηγή : http://tiemposlejos.blogspot.gr/

Read more »

Ki-duk Kim. 3 - Iron. Ολομόναχοι Μαζί. Μέρος πρώτο.

 

"Είμαστε όλοι άδεια σπίτια περιμένουμε κάποιον να μας ανοίξει την πόρτα και να μας δώσει ζωή."

Gafsa. Natasha Atlas.
هبيت رياح الحب في بالي

تهديني سلام الحبيب
تقوللي ارجع يا غالي
تعال الفراق والنت غريب
قلة خيالي شردت حالي
وقنة منا لي سعيد
وطالت من برجع العالي
وقالت كلمة غريب
ارجع يا حب
مالي في دنيا نصيب
انت حبي لكن مش ممكن تكوني هلالي
آه ليل
يا عيني يا
خلاص




Natacha Atlas - Cage
The winds of love suddenly began blowing in my head
Bringing me the greeting of my beloved
Saying "return my precious"
"The separatoin has been long while you are away"

The impatience of my imagination wandered in a void
And it was a happy wish for me
She emerged from a high tower
And said a strange word

Return my love
I don't have any destiny for me in this world
You are my love but you cannot be the one for me (hilaali means like "the one for me" but it has strong connotations of one being not just the best match based on feelings etc, but also being the one who is suitable for other reasons social or otherwise)

Oh night
Oh my eye

That's it.


Ποιος είπε ότι η αρμονία σε μία σχέση είναι υπόθεση δύο ανθρώπων και μόνο; μπορεί και τριών, αν τουλάχιστον ένας εξ αυτών είναι.... φάντασμα...περίεργο; ίσως...για τον Κιμ κι Ντουκ τίποτα δεν είναι περίεργο..αφού στις ανθρώπινες σχέσεις όλα είναι θέμα εναρμόνισης, ισορροπίας, αναζήτησης, ίσως και μεθοδικής επιμονής... ακόμα και όταν η μοναξιά "χαλάει" το παζλ, πάντα υπάρχει τρόπος να εκμεταλλευτείς και να χτίσεις πάνω στο κενό της...τι καλύτερο από άδεια σπίτια μέσα στο καλοκαίρι, άδειες καρδιές, πράγματα που περιμένουν ανυπόμονα, να αποκτήσουν πάλι ζωή, ένα, ένα, από τα χέρια ανθρώπων που λες και νομοτελειακά πρέπει να τους δώσουν πνοή...είναι σαν να είναι φτιαγμένα για αυτό. Σώμα που φωνάζει για κίνηση, παιχνίδια με τη βαρύτητα, κραυγές ελευθερίας, εξιλέωσης, και τελικά ,ναι, τη μοναξιά μπορείς να τη ξεγελάσεις, αρκεί να καταφέρεις να κλέψεις τη φαινομενικά αυστηρή εξέλιξή της και να ποντάρεις στη κρυφή, εικονικά παράλογη, άναρχη πλευρά της.

Πηγή : http://tiemposlejos.blogspot.gr/

Read more »