Η λειτουργία του Traverso Rossa, μεταφέρεται σταδιακά στο νέο site,

# Marxism.

Ωστόσο, το υπάρχον blog και το υλικό που περιέχει, θα παραμείνουν προσβάσιμα.



04 Νοεμβρίου 2013

Η εργατική δημοκρατία ως εξουσία και ως ελευθερία



Το σοσιαλιστικό εργατικό κίνημα είναι το μοναδικό σημείο στήριξης της δημοκρατίας. Δεν είναι τα πεπρωμένα του σοσιαλιστικού κινήματος δεμένα με την αστική δημοκρατία, όσο τα πεπρωμένα της δημοκρατικής ανάπτυξης δεμένα με το σοσιαλιστικό κίνημα. Η δημοκρατία δεν γίνεται πιο ζωτική στον βαθμό, που η εργατική τάξη παραιτείται από τον αγώνα για την χειραφέτησή της, αλλά αντίθετα στον βαθμό που το σοσιαλιστικό κίνημα γίνεται αρκετά ισχυρό ώστε να αντιτίθεται στις αντιδραστικές συνέπειες της παγκόσμιας πολιτικής και της αστικής κατεύθυνσης. Για αυτό όποιος επιθυμεί την ενίσχυση της δημοκρατίας, πρέπει να επιθυμεί επίσης την ενίσχυση και όχι το αδυνάτισμα του σοσιαλιστικού κινήματος γιατί με την παύση των σοσιαλιστικών προσπαθειών και το εργατικό κίνημα και η δημοκρατία παύουν”

Λούξεμπουργκ Ρόζα : Μεταρρύθμιση ή Επανάσταση ; σελ 65, εκδ. “Κοροντζής”, Αθήνα

Η εργατική δημοκρατία είναι άρρηκτα δεμένη με την αέναη προσπάθεια για την προσέγγιση, την πραγμάτωση της κομμουνιστικής κοινωνίας. Σε αυτό το πλαίσιο το σπέρμα της εργατικής δημοκρατίας, δεν μπορεί παρά να υφίσταται με τον πλέον έκδηλο και ενεργητικό τρόπο σε κάθε προσπάθεια του εργατικού κινήματος να αποτινάξει από τις πλάτες του τον καπιταλιστικό ζυγό.

Δεν πρόκειται η εργατική δημοκρατία να εμφανιστεί περίπου αυτόματα την επαύριο της κοινωνικής επανάστασης. Ακριβώς γιατί η πορεία της πραγμάτωσης της μέσα στο καταθλιπτικό καπιταλιστικό παρόν, είναι που θα δημιουργήσει τους όρους και τις προϋποθέσεις επίτευξης του στόχου της επαναστατικής υπέρβασης του καπιταλισμού. Από αυτή την σκοπιά η εργατική δημοκρατία με την διττή της υπόσταση ως σκοπός αλλά και ως μέσο πραγμάτωσης του σκοπού της επανάστασης αποκτά βαρύνουσα σημασία  ειδικά σε περιόδους όπως η παρούσα, που η αστική δημοκρατία εμφανίζεται ως το μοναδικό και μονόδρομο αντίπαλο δέος απέναντι στον ναζισμό και στον φασισμό. Το τραγελαφικό βέβαια είναι ότι ο φασισμός παράχθηκε από αυτή την αστική δημοκρατία που διατείνεται ότι είναι σε θέση να τον τιθασεύσει.

Το ακόμη πιο τραγικό όμως είναι ότι η αριστερά, η συστημική σοσιαλδημοκρατική αριστερά και κάποιες παραφυάδες της, επιμένουν επίσης να επικαλούνται την αστική δημοκρατία ως την αυτονόητη ίαση απέναντι στην καλπάζουσα φασιστική απειλή. Επιδιώκουν δηλαδή να χρησιμοποιήσουν το πλαίσιο της αστικής δημοκρατίας, μέσα στο οποίο οργανικά εντάσσεται ο φασισμός, για να αποδημήσουν τον τελευταίο. Μια πρακτική που ωστόσο οδηγεί μαθηματικά και αναπόδραστα στην περαιτέρω ενίσχυση της αστικής δημοκρατίας εις βάρος της εργατικής τάξης και των συμφερόντων της.

Δεν αρκεί ένας αστικοδημοκρατικός αντιφασισμός που επικαλείται "τις μέρες της αθωότητας" της αστικής δημοκρατίας. Καταρχήν γιατί αυτές οι ημέρες πέρασαν ανεπιστρεπτί , αλλά και γιατί μια τέτοια τακτική οδηγεί στην αποδοχή του αστικοδημοκρατικού πολιτικού πλαισίου ως του μοναδικού και αναντικατάστατου, για την οργάνωση και εξέλιξη της σύγχρονης πολιτικής κοινωνίας. Η νικηφόρα αντιπαράθεση με τον φασισμό, διαμεσολαβείται από την προβολή της εργατικής δημοκρατίας και της εργατικής εξουσίας , ως συνολικό αντίπαλο δέος απέναντι στο κατεστημένο αστικό και άρα ως ο μόνος τρόπος να απαλλαχθεί η κοινωνία από την αστική βία σε κάθε της εκδοχή. Συνεπαγόμενα και από την φασιστική.

Ταυτόχρονα η εργατική δημοκρατία δεν μπορεί παρά να αποτελεί ζώσα ουσία και διαδικασία μέσα στους κόλπους τους εργατικού κινήματος. Η εργατική δημοκρατία δηλαδή πρέπει να αποτελέσει κεκτημένη επιλογή παραγωγής πολιτικής στα σωματεία και στους χώρους δουλειάς, στις επιτροπές αγώνα, στις εργατικές και λαϊκές συνελεύσεις. Με στόχο το εργατικό κίνημα να διεξάγει συνολικό πολιτικό και οικονομικό αγώνα , αλλά ταυτόχρονα να δημιουργεί μια συνολική κουλτούρα καταφατικής, δημιουργικής οικοδόμησης ενός νέου κόσμου ελευθερίας, που θα προκύψει -δεν μπορεί να γίνει αλλιώς- μέσα από τα συντρίμμια του παλιού κόσμου.

Η εργατική δημοκρατία για να υπάρξει ως κοινωνικό μέλλον, πρέπει να υπάρξει στο καπιταλιστικό παρόν, μολύνοντας με την διπλή της φύση, με την διπλή της υπόσταση τα ιερά και τα όσια της καπιταλιστικής πραγματικότητας. Μια διπλή φύση που προκύπτει ως άρνηση της καπιταλιστικής εξουσίας, προτάσσοντας την εξουσία των δημιουργών της κοινωνικής οικονομικής εξέλιξης -του κόσμου της εργασίας- αλλά και ως κατάφαση προς ένα μέλλον κοινωνικής και πολιτικής ελευθερίας που αποτελεί την βάση της εργατικής εξουσίας αλλά και την αιτία της κατάργησής της ως τέτοιας.

Άρα η εργατική δημοκρατία ως αμετάκλητα αναγκαία προϋπόθεσή της επικράτησης του κομμουνιστικού προτάγματος, αναπόδραστα οδηγείται σε μια ανειρήνευτη σύγκρουση με την καπιταλιστική εξουσία εκφράζοντας σε περιεχόμενο και μορφή την εξουσία των εργαζόμενων , η οποία όμως αντλεί τον λόγο ύπαρξής της από την ενεργητική δράση των φορέων αυτής και όχι από την ανοχή τους ή την σιωπή τους στις αποφάσεις της ηγεμονικής εξουσίας. Κάτι που αποτελεί την Λυδία λίθο του καπιταλιστικού κοινωνικο-οικονομικού υποδείγματος. Η εργατική δημοκρατία δεν μπορεί να υπάρξει ούτε για μια στιγμή ερήμην των εργαζόμενων που θα την επιβάλλουν. Κάθε άλλη εκδοχή δεν θα είναι παρά καρικατούρα και τερατογένεση της ίδιας της αστικής εξουσίας, που θα συνεχίσει να υφίσταται ίσως με διαφορετική μορφή αλλά με ανέγγιχτη την ουσία της.

Η εργατική δημοκρατία ως εξουσία και ως ελευθερία, αποτελούν τις δύο όψεις μιας ενιαίας φύσης , όπου η εργατική εξουσία αποτελεί όρο και προϋπόθεση επίτευξης της κοινωνικής ελευθερίας σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο, ενώ η ελευθερία αποτελεί το ιστορικό όριο της εργατικής εξουσίας και ταυτόχρονα είναι αυτή που θα προκαλέσει και την κατάργησή της, σε ένα ιστορικό κοινωνικό υπόδειγμα που θα έχει εκλείψει η ανάγκη της εξουσιαστικής ταξικής καταπίεσης.

Συνεπώς η εργατική δημοκρατία δεν μπορεί να παραμένει στο επίπεδο της γενικόλογης επίκλησης ενός μακρινού μέλλοντός, εν πολλοίς απροσδιόριστου και απρόσιτου, αλλά αντίθετα είναι αναγκαίο να ιδωθεί ως μια “εγκόσμια” παρούσα κοινωνική και πολιτική επιλογή, μέσο και προϋπόθεση ταυτόχρονα για την πραγμάτωση της πανκοινωνικής κομμουνιστικής απελευθέρωσης.


4 σχόλια:

  • TRASH says:
    4 Νοεμβρίου 2013 - 3:40 μ.μ.

    Ερώτηση (καλοπροαίρετη από ότι νομίζω πως έχω αποδείξει μέχρι στιγμής):
    Μπαίνει ζήτημα αντιπαραβολής της "εργατικής δημοκρατίας" με την "διχτατορία του προλεταριάτου";
    Υπάρχει δηλαδή η περίπτωση να μην θεωρούνται συνώνυμα;
    Εάν όχι, προς τι το κείμενο;

  • Traverso Rossa says:
    4 Νοεμβρίου 2013 - 9:49 μ.μ.

    Trash καλησπέρα. Δεν είναι υπάρχει ζήτημα κακής προαίρεσης στην διαδικτυακή μας επικοινωνία. Ενδέχεται να υπάρξει διαφωνία, γεγονός θεμιτό και ενίοτε αναγκαίο για το βάθεμα της πολιτικής συζήτησης.

    Στην ουσία τώρα. Η εργατική δημοκρατία όπως την χρησιμοποιώ , είναι η έκφραση της δικτατορίας του προλεταριάτου όπως αυτή περιγράφεται στο “Κομμουνιστικό Μανιφέστο”. Αποφάσισα να γράψω λίγα πράγματα για αυτό το ζήτημα, γιατί πρόσφατα είχα μια συζήτηση με συντρόφους για τους τρόπους που συγκροτείται η εργατική δημοκρατία. Η δική μου θέση ήταν και είναι ότι υφίσταται καταρχήν μια έκδηλη υποβάθμιση των πολιτικών παραμέτρων που την δομούν, με αποτέλεσμα να θεωρείται ότι η πολιτική έκφρασή της είναι περίπου γραμμικό απότοκο των οικονομικών επιλογών (της εργατικής εξουσίας) στο πεδίο της παραγωγής. Έχοντας την θέση ότι η οικονομία στα πλαίσια της εργατικής δημοκρατίας, είναι το πρωταρχικό και η πολιτική το καθοριστικό, εκτιμώ ότι οι δύο αυτές εκφορές βρίσκονται σε μια διαρκή σχέση ενότητας και αντίθεσης παρά σε μια σχέση που η οικονομία καθορίζει μονομερώς της πολιτική.

    Εκκινώντας από αυτή την διαπίστωση, υποστηρίζω ότι οι πολιτικές δομές της εργατικής δημοκρατίας -έστω σε πρωτογενές επίπεδο- είναι αναγκαίο να εμφανίζονται στους πολιτικούς αγώνες, στις πολιτικές διαδικασίες και και στην πολιτική δράση του εργατικού κινήματος στην πορεία επικράτησης της, όντας ακόμη η εργατική τάξη υπό την ηγεμονία πολιτική και οικονομική του κεφαλαίου. Αναφέρομαι σε ενεργούς αντί-θεσμούς εργατικής πολιτικής, που δρουν ανταγωνιστικά προς την καθεστηκυία καπιταλιστική εξουσία, αποδεικνύοντας την ιστορική υπεροχή της εργατικής δημοκρατίας έναντι της αστικής και προετοιμάζοντας της επαναστατική υπέρβασή της.

    Αντι-θεσμοί εργατικής πολιτικής, που έχουν στο κέντρο τους το ζήτημα της εργατικής εξουσίας, και που αφορούν στο σύνολο της δράσης και παρουσίας της εργατικής τάξης, στο πεδίο της ταξικής πάλης, από την εκπαίδευσης και τους χώρους εργασίας, μέχρι την τέχνη και τον πολιτισμό. Σε αυτό εδράζεται η βασική ιδέα του κειμένου, το οποίο κείμενο είναι κομμάτι μιας ευρύτερης προβληματικής για το πως μπορούν να υπάρξουν τέτοιοι εργατικοί αντιθεσμοί, χωρίς να εκφυλίζονται σε “κόκκινες ζώνες ανομίας” που τελικά οδηγούνται στο περιθώριο της ταξικής πάλης και ενσωματώνονται από την αστική πολιτική και την αστική δημοκρατία. Εργατικοί αντιθεσμοί δηλαδή που δεν θα αποτελούν ακόμη μορφές δυαδικής εξουσίας αλλά θα προετοιμάζουν, την εργατική τάξη να θέσει ζήτημα εργατικής εξουσίας, δημιουργώντας τους όρους για την πραγμάτωση της δυαδικής εξουσίας.

    Σε μια τέτοια θεώρηση βέβαια κομβικός είναι ο ρόλος της επαναστατικής κομμουνιστικής πρωτοπορίας και η σχέση αυτής με το εργατικό κίνημα, τους αγώνες τους τις πολιτικές του διαδικασίες και τα συμφέροντά του. Ωστόσο αυτή είναι μια ολόκληρη συζήτηση από μόνη της.

    Εκτιμώ ότι σου έδωσα μια εικόνα για τον λόγο ύπαρξης αυτού του κειμένου και να ξεκαθάρισα κάποια ζητήματα.

    Απολογούμαι για την καθυστέρηση στην ανάρτηση του σχολίου σου αλλά τα ωράρια εργασίας που επιβάλλει η αστική δημοκρατία έχουν πια μεσαιωνικό χαρακτήρα.

  • TRASH says:
    4 Νοεμβρίου 2013 - 11:34 μ.μ.

    Υπερβολικά συνοπτικά, γιατί η κουβέντα είναι τεράστια.
    Μορφή «θεσμικής» οργάνωσης της εργατικής τάξης εντός του καπιταλισμού και με δημοκρατικότατες δομές (όσο και αν αυτές αλλιώνονται όπως τα πάντα σε αυτό το σύστημα), υπάρχει. Αυτή η μορφή είναι τα εργατικά συνδικάτα, με όλους τους περιορισμούς που μπορεί να έχει η δράση τους.
    Η επόμενη ποιοτικά οργανωτική μορφή της εργατικής τάξης δεν μπορεί παρά να είναι το κομμουνιστικό κόμμα (γενικά μιλώντας και όχι αποκλειστικά για το συγκεκριμένο).
    Για το αν η Λενινιστική αυτή αντίληψη οργάνωσης έχει ξεπεραστεί, νομίζω πως το παράδειγμα των ίδιων των ρώσικων σοβιέτ είναι ενδεικτικό, καθώς πριν την επανάσταση είχαν αρχίσει να επικρατούν οι αστικές αντιλήψεις και μέσα σε αυτά.
    Παραμένοντας στο έδαφος του μαρξισμού λαμβάνουμε υπόψην πως κυρίαρχη ιδεολογία δεν μπορεί παρά να είναι η ιδεολογία της κυρίαρχης τάξης.
    Θεωρώ κατά συνέπεια πως οποιαδήποτε απόπειρα δημιουργίας «πλατειών» θεσμών εντός του καπιταλισμού, είναι καταδικασμένη σε εκφυλισμό όσο δεν εξασφαλίζεται η πολιτική-οικονομική εξουσία της εργατικής τάξης πάνω στο σύνολο της κοινωνίας.
    Από εκεί και μετά ξεκινάει μία τεράστια κουβέντα για το εφικτό της μέγιστης δυνατής δημοκρατίας σε πιθανές συνθήκες ιμπεριαλιστικής περικύκλωσης, πολέμου κλπ.
    Πιθανόν να επανέλθω εάν βρω περισσότερο χρόνο, καθώς σίγουρα δεν έχω αναπτύξει κάποια πλήρη επιχειρηματολογία, αλλά πιο πολύ κάποιες πρωτογενείς σκέψεις μου.

  • Traverso Rossa says:
    4 Νοεμβρίου 2013 - 11:49 μ.μ.

    "Από εκεί και μετά ξεκινάει μία τεράστια κουβέντα για το εφικτό της μέγιστης δυνατής δημοκρατίας σε πιθανές συνθήκες ιμπεριαλιστικής περικύκλωσης, πολέμου" κλπ.

    Αυτό που λές είναι το βασικό της σκέψης που προσπαθώ να αναπτύξω. Καθώς σε συνθήκες οξείας καπιταλιστικής κρίσης το ζήτημα της εργατικής δημοκρατίας ως περιεχόμενο και μορφή σε συνολική αντίθεση με τον καπιταλισμό έρχεται στο προσκήνιο με νέους τρόπους απο ότι σε περιόδους ¨ταξικής νηνεμίας".

    θα επανέλθω και εγώ σύντομα με πιο αναλυτική επιχερηματολογία.

Δημοσίευση σχολίου

1. Αναδημοσιεύονται όλα τα σχόλια , που ο συγγραφέας τους, χρησιμοποιεί τουλάχιστον, ψευδώνυμο.

2. Δεν αναδημοσιεύονται υβριστικά σχόλια

3. Αποκλείονται ρατσιστικά, φασιστικά και κάθε είδους εθνικιστικά σχόλια.

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.